LUKA

SEVİNÇ GETİRİCİ HABER

(Tanrı’nın Mesih’i: İnsanoğlu)

 

Önsöz

Yazar Luka’ya yaklaşık 80 yılında esinlenen bu İncil parçası, Mesih inancının yüzeye gelmesini ve gelişmesini inceleyen yazarın sunduğu ilk yazıdır. İkincisi Habercilerin İşleri’dir. Yazma yeteneği çok güçlü olan bu doktor-tarihçi, Mesih’in insanlığın kurtarıcısı olarak dünyaya gelişini ve esinlediği inancın yayılışını kaleme aldı. Amacı okuyucunun imanına tarihsel temel ve kanıt sağlamaktı. Bunu önsözüyle belirtiyor ve yazılarını Teofilos adlı o günün ileri gelen bir kişioğluna sunuyor (1:1-4). Luka, Haberci Pavlos’a gezilerinde yol arkadaşlığı yapmış, onun deneyimlerini, görgülerini ayrıntılarıyla kaleme almış (Habercilerin İşleri 16:10; Koloseliler 4:14; Filimon 24; II.Timoteos 4:11), ilgi çekici yaklaşımla çeşitli yönlerini yazan bir aydındır. Tanrı’ca esinlenmiş olmanın yanı sıra tarih bilgisi geniş ve kanıtlıdır.

 

Luka İsa’nın yaşam ve hizmet öyküsünü dile getiriyor. Önündeki ana konuya nesnel açıdan eğilerek, okuyucuyu Mesih’in yeryüzündeki bedeni olan inanlılar topluluğunun (kilisenin) doğuşuna doğru götürüyor. İsa’yı yetkin insan olarak tanıtan Luka’nın temel konusu Rab’bin kurtuluş sağlayan Sevinç Getirici Haberi’dir (4:17-19; 19:10). Burada Tanrı insanlığı kurtarmaya gelen kurtarıcıdır (22:19,20). Engin yüreklileri yükselten, açları güzel şeylerle doyuran O’dur (1:52,53). Luka İsa’nın on dokuz mucizesine değinir.

 

Bu yazı şöyle özetlenebilir:

I.                   Giriş, İsa’nın yeryüzüne gelişi 1:1-4:13

II.                Kamu hizmetinin başlaması (özellikle Galile’de) 4:14-9:50

III.             Başlıca Perea’da geçen kamu hizmeti 9:51-19:28

IV.              İsa’nın çarmıha çakılmasıyla ilgili olaylar 19:29-23:55

V.                 İsa’nın dirilişinden sonraki olaylar 24:1-53

 

Giriş 1-4

Saygıdeğer Teofilos,

Aramızda tümlüğe gelen olayları birçok kişi sırasıyla anlatmayı amaç edinerek derlemeye koyuldu. ²Başlangıçtan beri tanrısal söze görgü tanığı ve hizmet edici bireylerin bize aktardıkları gibi, ³ilkinkilerden başlayarak tüm gelişimleri ayrıntılarıyla yakından izleyen biri durumunda, sırasıyla sana yazmak bana da uygun göründü. ⁴Öyle ki, eğitildiğin konularla ilgili gerçeği bilesin*.

 

TANRI MELEĞİ ARACILIĞIYLA BİLDİRİLEN İKİ DOĞUM: YAHYA İLE İSA

 

Zekeriya’ya Bildirilen Haber 5-25

 ⁵Yahudiye kralı Herodes’in günlerinde, Abiya’nın rahipler sınıfından Zekeriya adında bir rahip [a] vardı. Eşi Elizabet, Harun kızlarındandı. ⁶Her ikisi de Tanrı önünde doğru kişilerdi. Rab’bin tüm buyrukları ve kuralları uyarınca kusursuz bir yaşam sürerlerdi. ⁷Ne var ki, çocukları olmamıştı. Çünkü Elizabet kısırdı; üstelik her ikisinin de yaşı ilerlemişti.

 ⁸Kendi sınıfı görev yaptığı dönemde, Zekeriya Tanrı önünde rahiplik etmekteydi. ⁹Rahiplik töresi uyarınca, Rab’bin tapınağına girip buhur sunma sırası kura sonucunda ona düştü. ¹⁰Buhur yakıldığı sırada tüm halk topluluğu dışarıda dua ediyordu. ¹¹Tanrı’nın bir meleği buhur sunağının sağında durarak Zekeriya’ya göründü.

 ¹²Görmeyle karşılaşan Zekeriya’nın yüreği kalktı, içini korku sardı. ¹³Ama melek, “Korkma, Zekeriya” dedi. “Çünkü duan işitildi. Eşin Elizabet sana bir oğul doğuracak, adını Yahya [b] koyacaksın. ¹⁴Sana sevinç ve kıvanç getirecek. Onun doğumuna çok kişi sevinecek.

 ¹⁵Çünkü Rab’bin önünde yüce bir insan olacak. ‘Şarap ve alkollü içki kullanmayacak.’ Daha annesinin karnındayken Kutsal Ruh’la dolacak.

 ¹⁶İsrailoğulları’ndan birçoğunu Tanrı’ları Rab’be döndürecek.

 ¹⁷‘O’nun önünde, ruh ve güç bakımından İlyas peygamber gibi yürüyecek; Babaların yüreklerini çocuklara, söz dinlemezleri doğru kişiler anlayışına döndürmek, Rab’be hazırlanmış bir halk yetiştirmek için..’”

 ¹⁸Zekeriya meleğe sordu: “Bunu nasıl bileceğim? Kendim yaşlı bir insanım, eşimin yaşı da ilerledi.” ¹⁹Melek, “Ben Tanrı’nın katında duran Cebrail’im” diye yanıtladı, “Sana bunu söylemeye ve Sevinç Getirici Haber’i müjdelemeye gönderildim. ²⁰Şu anda dilin tutulacak ve bunlar gerçekleşinceye dek hiç konuşamayacaksın. Çünkü saptanan vakitte yerine gelecek olan bu sözlerime iman etmedin.”

 ²¹Halk Zekeriya’yı bekliyordu. Tapınağın kutsal bölümünde niçin böylesi uzun kaldığını merak ediyorlardı. ²²Zekeriya dışarıya çıkınca onlara bir söz söyleyemedi. Onun tapınağın kutsal bölümünde bir görme görmüş olduğunu anladılar. Zekeriya onlarla işaretler kullanarak konuştu. Dili tutuk kaldı.  ²³Görev süresi son bulunca evine gitti.

 ²⁴Bir süre sonra eşi Elizabet gebe kaldı. Beş ay kendisini gizledi. ²⁵“Rab durumumu gördü, insanlar arasında utancımı üzerimden kaldırma günlerinde bana bu işi uyguladı” diyordu.

 

Meryem’e İletilen Haber 26-38

 ²⁶Altıncı ay melek Cebrail Tanrı tarafından Galile’de Nasıra kentine, ²⁷Davut soyundan Yusuf adlı biriyle nişanlı erden bir kıza gönderildi. Erden kızın adı Meryem’di. ²⁸Melek ona geldi, “Selam, ey kayraya [c] kavuşan!” dedi. “Rab seninledir.” ²⁹Meryem bu söze şaşırdı, böyle bir selamın ne anlam taşıyabileceğini düşünüp taşındı. ³⁰Melek ona konuştu:  “Korkma, Meryem. Çünkü Tanrı’nın kayrasına kavuştun.

   ³¹İşte gebe kalıp bir oğul doğuracak, adını da İsa* koyacaksın.

     ³²O ulu olacak ve kendisine,

 En Yüce Olan’ın Oğlu denecek.

 Rab Tanrı O’na atası Davut’un tahtını verecek.

   ³³‘Yakup’un evi [d] üzerinde sonsuz çağlar boyu hükümran olacak.

 Hükümranlığının sonu hiç gelmeyecek.’”

 ³⁴Meryem meleğe sordu: “Bu nasıl olabilir ki? Çünkü hiçbir erkekle ilişkim olmadı.” ³⁵Melek onu yanıtladı:

 “Kutsal Ruh senin üzerine gelecek,

 Yüce Olan’ın gücü sana gölge salacak;

 Bu nedenle, doğacak olan kutsal kişiye Tanrı Oğlu denecek.

 ³⁶İşte akraban Elizabet, o da yaşlıyken bir oğula gebe kaldı. Kısır diye tanınan kadının altıncı ayıdır bu. ³⁷Çünkü Tanrı katında olanaksız hiçbir şey yoktur.” ³⁸Meryem, “İşte Rab’bin hizmetçisi!” dedi. “Sözüne göre bana dediğin gibi olsun.” Bunun üzerine melek onun yanından ayrıldı.

 

Meryem Yahya’nın Annesine Gidiyor 39-45

 ³⁹O günlerde Meryem Yahuda’nın dağlık bölgesindeki bir kasabaya gitmek üzere ivedilikle yola çıktı. ⁴⁰Zekeriya’nın evine girip Elizabet’i selamladı. ⁴¹Elizabet, Meryem’in selamını duyunca karnındaki çocuk sıçradı. Elizabet Kutsal Ruh’la doldu. ⁴²Yüksek sesle, “Sen kadınlar arasında kutlu olansın” diye bağırdı. “Karnının ürünü de kutludur. ⁴³Rab’bimin annesi bana gelsin. Bu nasıl bir bağış? ⁴⁴İşte selamının sesi kulaklarıma değer değmez karnımdaki çocuk kıvanç duydu ve sıçradı. ⁴⁵Rab’bin kendisine bildirdiği sözlerin doğru çıkacağına iman eden kadın mutludur.”

 

Meryem’in ‘Yüceltme’ İlahisi [e] 46-56

  ⁴⁶Meryem bir ilahi söyledi:

 “Canım Rab’bi yüceltir

  ⁴⁷Ve ruhum kurtarıcım Tanrı’da kıvanç bulur.

  ⁴⁸Çünkü O, alçakgönüllü hizmetçisinin durumunu gördü.

 İşte bundan böyle bütün kuşaklar bana mutlu diyecek.

    ⁴⁹Çünkü güçlü Tanrı bana görkem işleri uyguladı. O’nun adı kutsaldır.

   ⁵⁰Acıyışı kuşaktan kuşağa kendisinden korkanların üzerindedir.

  ⁵¹Bileğinin gücüyle egemenlik sağladı.

 Yüreklerinin tasarıları içinde büyüklenenleri darmadağın etti.

  ⁵²Güçlü kişileri tahtlarından aşağı indirdi. Engin yüreklileri yükseltti.

   ⁵³Açları güzel nesnelerle doyurdu, varlıklıları da bomboş gönderdi.

  ⁵⁴Acımasını anımsayarak uşağı İsrail’i destekledi.

   ⁵⁵Atalarımıza –İbrahim’e ve soyuna– verdiği bu söz sonsuz çağlar boyuncadır.”

 ⁵⁶Meryem yaklaşık üç ay Elizabet’le kaldı, sonra evine döndü.

 

Yahya’nın Doğumu 57-66

 ⁵⁷Elizabet’in doğurma vakti gelince dünyaya bir oğul getirdi. ⁵⁸Komşularıyla akrabaları Rab’bin ona ne denli acıdığını duyunca kendisiyle birlikte sevindiler. ⁵⁹Sekizinci gün çocuğu sünnet etmeye geldiler. Ona babası Zekeriya’nın adını koymak istediler. ⁶⁰Ama annesi, “Hayır, adı Yahya konulacak” dedi. ⁶¹Onlar, “Hısımların içinde bu adı taşıyan kimse yok” dediler. ⁶²Bunun üzerine çocuğa hangi adı koymak istediğini işaretle babasına sordular. ⁶³Zekeriya bir taş tahta istedi ve, “Adı Yahya’dır” diye yazdı. Herkes şaşırıp kaldı. ⁶⁴O anda Zekeriya’nın ağzı açıldı, dili çözüldü. Tanrı’yı yücelten sözler söyledi.

 ⁶⁵Tüm komşuları korku sardı. Bütün bunlar Yahudiye’nin tüm dağlık bölgesinde konuşulmaya başlandı. ⁶⁶Olayı duyanların hepsi, “Acaba nasıl bir çocuk olacak bu!” diye meraklanıyorlardı. Çünkü Rab’bin eli gerçekten Yahya ileydi.

 

Zekeriya’nın ‘Kutlama’ İlahisi [f] 67-80

 ⁶⁷Yahya’nın babası Zekeriya Kutsal Ruh’la doldu ve peygamberlik sözleri söyledi: 

   ⁶⁸“İsrail’in Tanrısı Rab kutlu olsun.

 Çünkü halkının arasına geldi ve onlara kurtulmalık sağladı.

  ⁶⁹ Uşağı Davut’un evinden bizlere güçlü bir kurtarıcı [g] yükseltti.

  ⁷⁰Çok öncelerden kutsal peygamberlerinin ağzından,

   ⁷¹Düşmanlarımızdan ve bize kin besleyenlerin tümünün elinden bizi kurtaracağını,

 ⁷²Atalarımıza acıyıp kutsal antlaşmasını anımsayacağını bildirdi.

 ⁷³Bize neler sağlayacağına ilişkin atamız İbrahim’e ant içti.

  ⁷⁴Düşmanlarımızın elinden kurtulup korkusuzca kendisine tapınmamızı,

 ⁷⁵O’nun önünde yaşamımızın tüm günlerinde kutsal ve doğru olmamızı sağlayacağına

 ant içti.

   ⁷⁶Sen de ey çocuk, Yüce Olan’ın peygamberi diye çağrılacaksın.

 Çünkü Rab’bin önünden O’nun yollarını hazırlamaya gideceksin;

 ⁷⁷O’nun halkına, günahlarının bağışlanması için kurtuluş bilgisi vermeye..

 ⁷⁸Tanrımız’ın sınırsız acımasıyla yücelerden üzerimize gün ışığı doğacak,

 ⁷⁹Karanlıkta ve ölümün gölgesinde oturanlara parlayacak,

  Ayaklarımızı barış yoluna doğrultacak.”

 ⁸⁰Çocuk Yahya gelişiyor ruhça güçleniyordu. İsrail’e açıklanacağı güne dek çöllerde kaldı.

 

İsa’nın Doğumu 1-7

(Matta 1:18-25)

O günlerde Kayser Avgustus’tan, tüm dünyanın sayımını amaçlayan yazılı bir buyruk çıktı. ²Bu ilk sayım Kirinius’un Suriye valiliği döneminde oluyordu. ³Herkes sayıma katılmak üzere kendi kentine gitti. ⁴Yusuf da Galile’nin Nasıra kentinden Yahudiye’de Davut’un kentine, Beytlehem diye bilinen yere gitti. Çünkü Davut’un soyundan ve aile kuşağındandı. ⁵Amacı çocuk bekleyen nişanlısı Meryem’le birlikte sayıma katılmaktı. ⁶Onlar oradayken Meryem’in doğurma vakti geldi. ⁷İlk oğlunu dünyaya getirdi. O’nu kundağa sarıp hayvan yemliğine yatırdı. Çünkü handa kendilerine yer bulamamışlardı.

 

Göksel Topluluğun ‘Tanrı’ya Görkem’ İlahisi [h] 8-20

 ⁸Bu bölgede gece kırda nöbetleşerek sürülerini gözleyen çobanlar vardı. ⁹Rab’bin meleği onlara göründü ve Rab’bin görkemi çevrelerinde parladı. Büyük bir korkuyla sarsıldılar. ¹⁰Melek onlara, “Korkmayın” dedi. “İşte size tüm insanlığı ilgilendiren çok sevindirici haberi müjdeliyorum. ¹¹Çünkü bugün size Davut’un kentinde bir kurtarıcı doğdu. Rab olan Mesih’tir O. ¹²Belirtiyi size bildiriyorum: Hayvan yemliğinde yatan, kundağa sarılı bir bebek bulacaksınız.” ¹³O anda, Tanrı’yı öven göksel bir topluluk meleğin yanında yer alarak hamtlar sundu:

 ¹⁴“En yücelerdeki Tanrı’ya yücelik,

 Yeryüzünde O’nu hoşnut eden insanlara esenlik..”

 ¹⁵Melekler yanlarından ayrılıp göğe çekilince, çobanlar birbirlerine, “Haydi gelin” dediler. “Beytlehem’e varalım, Rab’bin bize açıkladığı bu olayı görelim.” ¹⁶Koşarak geldiler; Meryem’i, Yusuf’u ve yemlikte yatan bebeği buldular. ¹⁷Olayı görünce çocuğa ilişkin kendilerine açıklanan haberi yaydılar. ¹⁸Tüm duyanlar çobanların anlattıklarına şaşıp kaldı. ¹⁹Öte yandan Meryem bütün bunları yüreğinde saklıyor, derin derin düşünüyordu. ²⁰Çobanlar kendilerine açıklandığı gibi, duydukları gördükleri her şey için Tanrı’yı yücelterek ve överek geri döndüler.

 

Çocuğa İSA Adı Konuyor 21

 ²¹Çocuğun sünneti için gerekli sekiz gün dolunca, anne karnına düşmeden önce melek aracılığıyla bildirildiği gibi O’na İsa [i] adı verildi.

 

Çocuk İsa Tapınak’ta 22-28

 ²²Musa’nın ruhsal yasasına göre paklanma günü gelince, Yusuf’la Meryem çocuğu Yeruşalim’e Rab’be sunmaya götürdüler. ²³Rab’bin ruhsal yasasında, “İlk doğan her erkek Rab için kutsal sayılacaktır” diye yazılı olduğundan,  ²⁴bir çift kumru ya da iki güvercin yavrusu sunmaya gelmişlerdi. Bu, Rab’bin ruhsal yasasında belirtilmiştir.

 ²⁵Yeruşalim’de Simeon adında bir adam vardı. Doğru ve tanrısayar biriydi o. İsrail’in avunç bulacağı günü beklemekteydi. Kutsal Ruh onun üzerindeydi. ²⁶Rab’bin Mesih’ini görmeden ölmeyeceği Kutsal Ruh aracılığıyla kendisine bildirilmişti. ²⁷Simeon Ruh yönetiminde tapınağa geldi. Anneyle baba ruhsal yasanın gereğini uygulamak üzere çocuk İsa’yı tapınağa getirdiklerinde ²⁸Simeon O’nu kucağına aldı; Tanrı’ya yücelikle yüklü sözler söyledi:

 

Simeon’un ‘Gayrı Bırak Ayrılayım’ İlahisi [j] 29-38

 ²⁹“Ey egemen Rab, verdiğin söz uyarınca gayrı uşağını esenlikle bu yaşamdan

 ayırabilirsin.

 ³⁰Çünkü gözlerim kurtarışını gördü.

 ³¹Tüm insanlığın önünde hazırladığın bu kurtarış uluslara

 ³²Tanrı açıklamasını sağlayan ışık ve halkın İsrail’e yüceliktir.”

 ³³Annesiyle babası çocuk için bildirilen sözlere şaştılar.

 ³⁴Simeon onları kutsayarak çocuğun annesi Meryem’e, “İşte bu çocuk İsrail’de birçoklarının düşmesi ve kalkması içindir” dedi. “Hem de ona karşı konuşulacak bir belirtidir. ³⁵Bir kılıç senin canını da delip geçecek*. Öyle ki, birçok kişinin yüreğindeki düşünceler açığa çıksın.”

 ³⁶Orada Anna adında bir peygamber de bulunuyordu. Fanuel’in kızıydı kendisi. Aşer oğulları kuşağından çok yaşlı bir kadın. Kızlığından sonra eşiyle yalnızca yedi yıl yaşamıştı. ³⁷Seksen dört yıldır da duldu. Tapınaktan hiç ayrılmaz, gece gündüz oruçla duayla Tanrı’ya tapınırdı. ³⁸Anna o saatte yaklaşıp Tanrı’ya şükrederek, Yeruşalim’in kurtuluşunu gözleyen herkese İsa’dan söz etti.

 

Nasıra’ya Dönüyorlar 39-40

 ³⁹Anneyle baba, Rab’bin yasası uyarınca gereken her şeyi yaptıktan sonra, Galile’ye, kendi kentleri Nasıra’ya döndüler. ⁴⁰Çocuk bilgiyle dolarak gelişiyor, güçleniyordu. Tanrı iyiliği O’nun üzerindeydi.

 

İsa’nın Bilgeliği 41-52

 ⁴¹İsa’nın anası babası [k] her yıl Passah Kutlayışı’nda [l] Yeruşalim’e giderlerdi. ⁴²İsa on iki yaşına girince, kutlama töresi uyarınca kente çıktılar [m] . ⁴³Orada gerektiği kadar kaldılar. Geri dönmek için yola koyulduklarında çocuk İsa Yeruşalim’de kaldı. Anasıyla babası bunu bilmiyorlardı. ⁴⁴O’nun yolcular arasına katıldığını sanmışlardı. Bir günlük yol yürüdükten sonra, akrabalarla tanışlar arasında kendisini aradılar. ⁴⁵Bulamayınca, O’nu aramak için gerisin geriye Yeruşalim’e döndüler. ⁴⁶Üç gün sonra O’nu tapınakta öğretmenler arasında oturur buldular. Onların dediklerini dinliyor, kendilerinden sorular soruyordu. ⁴⁷O’nu dinleyenlerin tümü anlayışına ve verdiği yanıtlara şaşırıyordu.

 ⁴⁸Onlar O’nu görünce şaşırdılar. Annesi, “Çocuğum, neden bunu bize ettin?” dedi. “Bak, babanla ben kaygı içinde seni arıyoruz.” ⁴⁹İsa, “Nasıl olur da beni ararsınız?” dedi. “Babamın evinde bulunmam gerektiğini bilmiyor musunuz*?” ⁵⁰Gelgelelim, onlar kendilerine söylediklerinden bir anlam çıkaramadı.

 ⁵¹İsa onlarla birlikte yola koyuldu. Nasıra’ya gelip kendilerine bağımlı oldu. Annesi bütün sözleri yüreğinde tutuyordu. ⁵²İsa bilgice ve boyca gelişiyor, Tanrı ve insanlar önünde iyilik buluyordu.

 

KAMU HİZMETİNE BAŞLAMADAN ÖNCEKİ OLAYLAR

 

Yahya’nın Bildirisi 1-20

(Matta 3:1-12; Markos 1:1-8; Yuhanna 1:19-28)

Kayser Tiberius’un imparator oluşunun on beşinci yılında, Pontios Pilatus Yahudiye ülkesinde valiydi. Herodes Galile’de ülkenin dörtte birini, kardeşi Filippos İturea ve Trahonitis kesiminde ülkenin dörtte birini, Lisanias da Abilin’de ülkenin dörtte birini yönetmekteydi. ²Hanna ile Kayafas’ın başrahipliği döneminde, Zekeriya oğlu Yahya’ya çölde Tanrı sözü geldi.

 ³Yahya Ürdün Irmağı çevresindeki tüm bölgeyi dolaşarak günahların bağışlanması için günahtan dönüp vaftiz edilme gereğini yayıyordu. ⁴Yeşaya peygamberin sözlerini içeren kitapta yazılı olduğu gibi:

 “Çölden bir ses yükseliyor:

 ‘Rab’bin yolunu hazırlayın,

 O’nun geçitlerini düzleyin.

   ⁵Her koyak doldurulacak.

 Dik tepe ve tümsek hep alçaltılacak.

 Eğrilikler büğrülükler düzene bürünecek.

 İnişli çıkışlı yerler dümdüz yola dönüşecek.

  ⁶Ve her can Tanrı’nın kurtarışını görecek.’”

 ⁷Yahya’nın eliyle vaftiz edilmeye koşan toplulukları o,  “Engerekler soyu!” diye kınadı. “Gelecek öfkeden kaçmanızı size kim öğütledi? ⁸Günahlarınızdan döndüğünüzü kanıtlayan ürünler getirin. Kendi kendinize, ‘Atamız İbrahim’dir’ demeye koyulmayın. Çünkü size diyorum ki, Tanrı İbrahim’e şu taşlardan çocuklar yükseltebilir. ⁹İşte balta şimdiden ağaçların kökü dibinde duruyor. İyi ürün vermeyen her ağaç kesilip ateşe atılır.”

 ¹⁰Topluluklar kendisine, “Öyleyse ne yapmalıyız?” diye sordu. ¹¹Yahya yanıtladı: “İki kat üst giysisi olan olmayana versin. Yiyeceği olan da aynısını yapsın.”

¹²Vergi parası toplayanlar [n] da vaftiz edilmeye geldi. Yahya’ya, “Öğretmen, ne yapmalıyız?” diye sordular. ¹³Yahya yanıtladı: “Size buyrulandan daha çok para toplamayın.”

 ¹⁴Bu kez askerler, “Ya biz ne yapmalıyız?” diye sordu. Yahya, “Kimsenin malını yağmalamayın, kimseyi yalan yere suçlamayın” diye onları öğütledi. “Size verilen geçim parasıyla yetinin.”

 ¹⁵Halk umutlanıp beklemekteyken herkes Yahya için, “Acaba Mesih bu mu?” diye içinden soruşturuyordu. ¹⁶Yahya hepsini şu sözlerle yanıtladı: “Ben sizi suyla vaftiz ediyorum. Ama benden güçlü olan geliyor. Ben O’nun çarıklarının bağını çözmeye bi