Bu yazımız Hristiyanlık
dinini savunmayı amaçlamamıştır. Ama yukardaki
eleştiricilere "üçlük" inancı
yönünden bazı açıklamalarda bulunmak istiyoruz.
Önce şunu belirtelim ki,
çeşitli dallarıyla "Hristiyanlık"
diye bilinen din nasıl inanırsa, nasıl davranırsa,
Tanrı'sını nasıl açıklarsa açıklasın. Bu
o kadar önemli değildir. Ama Tanrıbilimi
açısından esas temel olan Kutsal Kitabın
ne öğrettiği önemlidir.
Şu kaçınılmaz bir gerçektir
ki, kendilerine Hristiyan diyen bazıları
—aslında onlar da Allah'ın bir olduğuna
inandıkları halde— belki farkında olmadan
Allah'ın Varlığını fiziksel bir biçimde
açıklamaya çalışmışlardır.
Örneğin: Allah'larını açıklayan
resimler, tablolar çizmişler ve bunları
tapınaklarına yerleştirmişlerdir. Bu tür
tabloya resimlerde şöyle bir manzara görülür:
gökte bulutlar üzerinde beyaz saçlı, ak
sakallı ihtiyar bir adam, bazen elinde dünyayı
tutmuş olarak oturmaktadır. Bu, "Baba
Allah" imiş. O'nun hemen yanında daha
genç biri vardır. Bazen bu gencin elinde
ya da omuzunda bir çarmıh bulunur. Bu ise
"0ğul Allah" olan İsa Mesih imiş.
Bu iki kişinin ortasında biraz yukarda uçan
bir güvercin kuşu görülebilir. Bu da "Kutsal
Ruh" olan Allah imiş.
Bu tür resimleri tapınaklarında
kullananlar her ne kadar "bunlar ancak
simgedir, bir hatırlatmadır..." deseler
de, eleştiride bulunmak isteyenlere geniş
olanaklar vermektedirler. "Hristiyanların
üç tane Allah'ları var diye söylenen söz
gerçekten doğruymuş ...Bak, şu tablodaki
üç Allah'lar nasıl yanyana oturuyorlar..."
şeklinde itiraz edenler ve alay edenler
olmaktadır.
Bu konuda tüm zorluklar
nereden geliyor? Maddeyle ilgisi olmayan,
ama RUH olan Allah'ın varlığını maddi bir
şekle sokarak anlatmak ya da anlamaktan
geliyor! Maddeye bağlı, çevresi, dünyası,
hatta taşıdığı bedeni madde olan insan çoğu
kez bu hataya düşüyor. Bunun sonucu olarak
da bir sürü anlaşmazlıklar ve çelişkiler
ortaya çıkıyor.
Kişi, Allah'ı tanımlarken
"Allah Ruhtur" diyorsa da, O'nu
açıklarken fiziksel, maddi örnekler kullanmaya
mecbur oluyor, İşte "üçlük" inancı
yönünden de çıkan anlaşmazlıklar, insan
mantığına ters düşen durumlar çoğunlukla
bu yönden doğmaktadır.
Allah'ın şekli, biçimi,
yeri belli değildir. Kimse bunu bilmez.
O'na bir şekil, biçim, yer-mekan vererek
fikrimizde kurduğumuz hayalleri gösterip
"Allah işte böyledir" diye iddia
edersek, başka birinin hayallendirdiği Allah
kavramı başka türlü olabilir. Bu sefer de
anlaşmazlıklar çıkar.
Ortadaki mevcut eleştirilere
bir cevap verip iyi bir uyum sağlayabilmek
amacıyla isterseniz gelin, bu konuda en
üstün otorite, en yüce yetki ve temel gerçek
olan Allahın sözü Kutsal Kitabın ne dedigine
bakalam.
KUTSAL
KiTAP NE DİYOR? TEK ALLAH
"Dinle ey israil, Allah'ınız Rab BÎR
olan Rabdir" Tesniye 6:4.
"Rab, Kendisi Allah'tır,
O'ndan başkası yoktur... Bugün bil ve yüreğine
koy ki, yukarda göklerde ve aşağıda yerde,
Rab, O Allah'tır, başka yoktur" Tesniye
4:35, 39.
"Şimdi görün ki Ben,
Ben Oyum, ve nezdimde ilah yoktur."
Tesniye 32:39.
"Beni kime benzeteceksiniz
ki Ben ona müsavi olayım? Kutsal olan diyor"
İşaya 40:25.
"Benden önce Allah
olmadı ve Benden sonra olmayacak. Ben Rabbim
ve Benden başka kurtarıcı yoktur" İşaya
43:10, 11.
"Rab şöyle diyor: Benden
başka Allah yoktur. Her şeyi yaratan, gökleri
yalnız basma yayan, yeri seren (yanımda
kim vardı?)...Benim," İşaya 44:6, 24;45:5.
"Gökleri yaratan ve
dünyaya şekil veren Rab Benim ve başkası
yoktur" İşaya 45:18, 22.
"Beni kime benzeteceksiniz
ve kiminle denk tutacaksınız ve Benim için
ne örnek yapacaksınız ki benzetelim?"
tşaya 46:5.
"Rab diyor: Gökleri
ve yeri Ben doldurmuyor muyum?" Yeremya
23:24.
"Hepimizin Babası bir
değil mi? Bizi Bir Allah yaratmadı mı?"
Malaki 2:10.
"İsa ona dedi... Allahımız
Bir olan Rabdir... Yazıcı O'na dedi: Çok
iyi muallim, hakikat üzre dedin ki O Birdir;
O'ndan başkası yoktur." Markos 12:29-32.
"Allah birdir."
Galatyalılara 3:20.
‘Devirlerin Kralına, son
bulmaz, göze görünmez Tek Allah'a..."
I Timoteos 1:17.
"Bir Allah ve Allah'la
insan arasında bir aracı vardır." I
Timoteos 2:5.
"Ruh bir, Rab bir,
Allah ve Baba birdir." Efesoslulara
4:4,5.
"Sen Allah'ın Bir olduğuna
inanıyorsun, iyi ediyorsun..." Yakup
2:19.
"Kurtarıcımız Tek Allah'a
yücelik olsun..." Yahuda 24.
Yukarıdaki ve benzeri ayetlerden
gördüğümüz gibi, Allah'ın Sözü olan Kutsal
Kitap çok açık bir dille Allah'ın tekliğin!,
bir oldugunu öğretmektedir.
ÜÇLÜK
NE DEMEKTİR?
Yukarıdaki ayetlerle Kutsal Kitap her ne
kadar tek bir Allah'tan söz ediyorsa da;
ve "Tanrı'da üçlük var" diye açıkça
öğretmiyorsa da; Tanrı'da bulunan özel üç
isimden sözeder. Özellikle incil yazılarında
Tanrı "Baba, Oğul ve Kutsal Ruh"
şeklinde açıklanır. Bu özel üç ismin aynı
cevherden, aynı özden olduklarını kanıtlayan
pek çok ayet vardır.
ÜÇ
ALLAH'LAR YOK
İncildeki "Baba, Oğul ve Kutsal Ruh"
açıklayışı üç ayrı Allah demek değildir!
Yukarıdaki ayetlerin birinde gördük ki,
Allah "gökleri ve yeri doldurmaktadır."
Tüm evreni dolduran, her tarafı kapsayan
Tanrı'yi iki, üç, dört ya da daha fazla
parçaya bölmeye hiç olanak yoktur!
Bununla beraber, yaptıkları
iş bakımından Baba, Oğul ve Kutsal Ruh birbirlerinden
fark edilirler. Yani, Baba, Oğul ve Kutsal
Ruh ile açıklanan her bir isim, iş veya
görev durumunu ayırt etmektedir. Örneğin
(yine aciz olan fiziksel örnek kullanıyoruz,
mazur görülsün): insanın beyni düşünmek
içindir. Elleri çalışmak içindir. Ayakları
da yürümek içindir. Bunun gibi de Baba,
Oğul ve Kutsal Ruh'un işleri farklıdırlar.
Ancak şunu unutmamak gerekir ki, insanın
el ve ayakları bilinçli değildir. Bilinç
ancak beyninde bulunuyor. Oysa Allah öyle
değildir. Allahın bilinçsiz olan bir tarafı
yoktur. O'nun her tarafı bilinçtir. Bu yüzden
Baba'da olduğu gibi. Oğul ve Kutsal Ruh'ta
da aynı bilinç mevcuttur.
BABA
"Baba Allah" tüm evreni kapsayan,
her şeyi yaratan, yöneten, her şeye hakim
olan Allah'tır.
OĞUL
"Oğul" aynı Baba Allah'ın cevherindendir
(İbranilere l;3). Allah'ın Sözüdür (Yuhanna
1:1-3). Şöyle ki Allah'ın söz söyleyebilme
yeteneği, konuşabilme gücü olan Ruhuna aittir.
(Bu konuda ayrıntılı ayrı bir broşürümüz
var.)
Oğul, aynı zamanda Baba
Allah'ın "bazusu," "kudreti"
ve hikmeti"dir (I Korintoslulara 1:24;
İşaya 53:1;63:5; 59:16). Baba'dan çıkıp
dünyaya gelmiştir (Yuhanna 16:28). Allah'tandır
(Yuhanna 7:29). Yüce Dağ ile simgelenen
Allah'a aittir (Daniel 2:34, 45).
Çarmıhta kurban olmak suretiyle
insanların günahlarını taşıyan yine bu "Oğul"
olmuştur.
KUTSAL
RUH
Kutsal Ruh da aynen Oğul gibi Allah'ın cevherinden
olup Baba Allah'tan çıkmaktadır (Yuhanna
15:26). Görevine gelince, tüm insanları
"günah, doğruluk ve yargı" konusunda
uyarır (Yuhanna 16:8). İnanan insanların
içine girip onları eğitir, aydınlatır, teselli
eder, yönetir, güçlendirir, Allah'ın istediği
duruma getirir... "Allah'ın eli"
deyimiyle de simgelenir (Hezekiel 37:1;
3:14).
Böylece görüyoruz ki, "Baba,
Oğul ve Kutsal Ruh" yukarıda üç taht
üzerinde oturan üçlü bir Allahlar heyeti
değildir! Tüm evreni kapsayan ve özünde
Üç ö-zellik olan tek Allah vardır.
ALLAH
BÖLÜNMEZ!
Hiç kimse Allah'ın Hikmetini, Kudretini
ve Kelamını Allah'tan ayırıp ayrı bir taht
üzerine oturtamaz ki! Allah'ın "Kelamı,
Hikmeti ve Kudreti" gibi isimler, İsa
Mesih'in dünyaya insan şeklinde gelmeden
önceki isimleridir. Bununla beraber Allah'ın
Kelamı, Hikmeti ve Kudreti durumunda olan
İsa Mesih'in beden alıp dünyaya insan şeklinde,
yani İsa Mesih olarak gelmesiyle Baba Allah'ın
Hikmetsiz, Kelamsız ve Kudretsiz kaldığını
söylemek istediğimizi kimse düşünmesin!
İsa Mesih'in dünyadayken
almış olduğu elle tutulur ve gözle görülür
tarafı Allah değil, insandır. Allah Ruhtur;
ne elle tutulur ne de gözle görülür. Ama
İsa Mesih'in içindeki Ruh, Baba Allah'tan
çıkan varlığıdır, İşte Allah olan O'dur.
Allah'ın Ruhu ise tüm evreni
kapsadığından bir bütündür. Ne Kutsal Ruh,
ne de İsa Mesih'in içindeki Tanrı'nın Ruhu
bölünmez, parçalanmaz, birbirinden koparılmaz
ve ayrılmaz. Yeri, şekli, biçimi ve muayyen
bir hacmi olan bir şeyi koparmak, tanelere
bölmek, çoğaltmak mümkündür. Ruh olan Allah'ı
ise maddeyi böler gibi bölemeyiz.
Allah'ın sağı ve solu yoktur.
Üstü ve altı yoktur. Önü ve arkası da yoktur,
içi ve dışı da yoktur. Nedenine gelince
O her yeri, tüm evreni doldurur (Yeremya
23:24; Mezmur 139:7-12). Kutsal Kitap'ta
bazen Allah'ın sağı ve solu varmış gibi,
içi ve dışı varmış gibi, önü ve arkası varmış
gibi, eli ve ayağı varmış gibi anlatmalar
bulunur. Bunlar hep madde olan insanın anlayışına
kolay gelsin diye kullanılan örneklerdir.
Aslında yukarıdaki ve benzeri ayetlere bakacak
olursak, tüm evreni kapsayan ya da dolduran
bir Allah olduğunu anlarız.
Bundan anlıyoruz ki, "Kelam,
Hikmet ve Kudret" niteliğinde olan
İsa Mesih'in içindeki Ruh dünyada, İsa Mesih'in
bedeninin içinde bulunurken, Allah'ta bir
bölünme, bir parçalanma, bir eksilme asla
söz konusu olamaz!
İsa Mesih, dünyanın neresinde
olursa olsun, aynı zamanda her yerde bulunduğunu
söylemiştir. Kendi öğrencilerine: "Dünyanın
sonuna kadar sizinle beraberim" ve
"Benim ismimle nerede toplanırsanız
orada, sizin aranızdayım" gibi sözleriyle
İsa Mesih bunu açıklamaktadır (Matta 28:20;
18:20).
Bu da gösterir ki, bölünme
ve parçalanma olmadan, hem de Allah'ta bir
eksilme olmadan İsa Mesih'in beden kabı
içindeki Ruh, Tanrı'nın Ruhundandır. Her
yerde aynı zamanda hazır ve nazırdır. Böylece
Allahın Kelamı, Hikmeti, Kudreti gibi adlarla
tanımlanan varlığın yeryüzünde İsa Mesih
adlı bir beden kabına bürünmesi, evrenin
Allah'ının kelamsız, hikmetsiz veya kudretsiz
kalabileceği düşüncesini kökünden ortadan
kaldırır.
Kutsal Ruh*a gelince, bu
da üçüncü bir taht üzerinde oturan üçüncü
bir Allah değildir. Baba Allah zaten Ruhtur
(Yuhanna 4:24). Bu Ruh da aynı Allah'ın
Ruhudur. Ancak şu farkla ki, Allah'ın Kutsal
Ruhu'nun işindeki farklılık anlaşılması
için, bazen O şu benzetmelerle simgelenmiştir:
"Rabbin eli, Rabbin bazusu, ateş, ateş
dilleri, güvercin, göz, boynuz, yağ, rüzgar..."
Örneğin: Bay Can haltercidir.
Çok ağır bir demir topu havaya Bay Can kaldırmıştır.
Ama ağırlığı Bay Can bazusunun gücüyle kaldırmıştır.
Ne var ki. Bay Can'ın eli veya bazusunda
bilinç yoktur. Bilinçli olan beyninden emir
almış olan eli veya bazusu harekete geçmiştir.
Allah'ın ise, daha önce
dediğiniz gibi, her tarafı bilinçlidir.
Bilinçsiz bir tarafı yoktur. Bu yüzden Kutsal
Ruh da bilinçsiz bir durumda Baba Allahtan
emir alarak harakete geçmez. Ama Kutsal
Ruh Kendisi bilinçlidir. Tıpkı Baba ve Oğul'un
bilinçli olduğu gibi.
BAZI
ÖRNEKLER
Başlangıçta belirttiğimiz gibi, ne yazık
ki bu dünyadaki aciz maddi şeyleri örnek
olarak kullanmak zorundayız. Başka çare
ve olanaklarımız yok!
Tek varlıkların üç yönü
var:
Her cismin üç boyutu vardır.
Fakat yine de bir ünite olarak kabul edilir.
Ortada bir masa var. Fakat bu tek masa üç
boyuttan oluşur: l) yükseklik, 2) uzunluk,
3) genişlik. Bunlar masanın yaptığı şeyler
değil, ama olduğu üç durumdur. Yükseklik,
genişlik ve uzunluk masa adedini üçe yükseltmez.
Masa yine tektir. Bu gerçeği, matematikten
şöyle bir denklemle açıklayabiliriz: 1+1+1
= 3 değil; 1x 1x 1 = 1 geçerlidirl
Zamanda da bu durum göze
çarpar:
Zamanı, l)geçmiş, 2)şimdiki
ve 3)gelecek zaman olarak biliriz. Geçmiş
zaman olmasaydı, şimdiki zaman olmazdı.
Şimdiki zaman olmasa, gelecek zaman olmaz.
Geçmiş, şimdiki ve gelecek olarak zamanın
uç yönü olmasına rağmen, genel olarak bunların
hepsine aynı adı verip "zaman"
deriz. (Bu iki örnek D. Rhoton'un yazdığı
"inanç ve Delil" adlı kitaptan
alınmiştır.)
GÜNEŞ
ÖRNEĞİ
Güneşimiz tektir. Gökte yanyana duran üç
ayrı güneş yoktur. Ama bir olan güneşte
de üç ayrı yön ya da etki vardır: l) güneşin
yusyuvarlak daire şeklindeki görünüşü, 2)
bu yusyuvarlak daireden fışkıran ışınlar
ve 3) bu ışınlarda bulunan ısı sıcaklık.
SU
ÖRNEĞİ
Hava soğuktur. Bir göl buz tutmuştur. Biraz
sonra sıcak bir hava tabakası gelmiş, güneş
parlamış, buz erimeye başlamıştır. Bu durumda
sıvı halindeki suyun aynı zamanda üç ayrı
durumda olduğu görünür: l) gölün altında
bulunan normal su; 2) gölün yüzeyinde bulunan
buz tabakası; 3) gölün üstünde yükselen
buharlar. Bu durumda su, aynı zamanda üç
durumda bulunuyor: su, buz ve buhar. Ama
yine de burada üç ayrı madde yok. Tek ve
aynı su var.
Başka bir örnek
görelim:
Bir levhanın yüzeyinde üç
delik vardır. Bu delikleri bir ve aynı tel
açmıştır. Tek bir tel levhanın üstünden
ve altından bükülmesiyle levhada üç delik
açmıştır. Burada üç ayrı cins tel yok. Bir
cins tel var. Ancak tek olan bu tel, bükülmek
suretiyle levhada üç ayrı delik açmıştır.
SINIRLI İNSAN KİŞİLİĞİYLE
SINIRSIZ ALLAH KİŞİLİĞİ MUKAYESE EDİLEMEZ
Allah gibi olmayan ve maddi bedenle sınırlandırılmış
olan insan, aynı anda üç işi birden yapamaz.
Bunları sırasıyla ve ayrı vakitlerde yapabilir.
Ama Allah için böyle değildir. Allah için
yapılacak işlerin sırası ve vakit bulma
ihtiyacı gerekmez. O, birçok işleri aynı
anda yapabilir, işte "üçlüğün"
açıklanışı biraz bu gerçeğe de bağlanabilir.
Diyelim ki bir evde yapılacak
üç önemli iş vardır. Bu üç işin de aynı
zamanda yapılması gerekiyor: l) yukarıdaki
odalar temizlenecek; 2) odalar temizlenirken
aşağıda mutfakta yemek hazırlanacak; 3)
odalar temizlenirken ve yemek hazırlanırken
gelmekte çılan mİsafir yoldan karşılanacak.
Bu üç işin tam aynı zamanda yapılması gerekiyorsa,
kişilikleri sınırlı olan insanlar arasında
mutlaka üç kişiye ihtiyaç vardır.
Ama varlığı insan gibi sınırlı
olmayan, madde değil ama Ruh olup her yerde
aynı zamanda bulunabilen sınırsız Allah
için durum böyle değildir. O, değil sadece
üç işi, ama milyarlarca işi aynı anda yapabilir.
Belki "üçlüğün" açıklanışında
yahut da anlaşılmasında bu derin gerçek
üzerine gerektiği kadar eğilinmemiştir.
Belki konuya insansal veya maddesel açıdan
bakılmıştır. Bu yüzden de belki bazı açıklayıcılar
ile bazı anlayanlar üçlüğe üç ayrı taht
üzerinde oturan üçlü bir "Allahlar
heyeti" olarak bakmışlardır.
BABA,
OĞUL, KUTSAL RUH İÇ İÇE GİRERLER
Kutsal Kitapta bazen Baba, Oğul ve Kutsal
Ruh, bazı işler yaparlarken birbirlerinden
tamamen farklı şahsiyette görünürler. Örneğin:
İsa Mesih Ürdün ırmağında su vaftizi olurken
İsa Mesih "Oğul" olarak suda.
Kutsal Ruh güvercin gibi üzerine inmekte,
"Baba" Allah ise sesiyle gökten
seslenmektedir.
Oysa bazı işler yaparlarken
de iç içe girmekte, birbirleriyle kaynaşmaktadırlar.
Bu durumu kanıtlayan ayetleri sunmadan önce
şöyle örnek yerelim:
Diyelim ki bir anne üçüz
doğurmuştur. Üçü de erkektir. Üçü de tıpa
tıp birbirine benzemektedir. Üçü de aynı
giysileri giymişlerdir. Üçünün de saç şekli,
ses tonu, huyu, alışkanlıkları, arzu ve
istekleri tıpa tıp aynı. Bunlara nüfus cüzdanı
çıkarılacağı zaman anne üçünü de sıraya
dizmiştir. Birine Sevgi, diğerine Can, öbürüne
de Kadir adını koymuştur. Çocuklar sokakta
oynarlarken her biri bir köşede bulunuyor.
Anneleri pencereye çıkıp Sevgiyi eve çağırmak
istiyor. Şimdi acaba hangi köşedeki çocuğa
doğru bakıp da ona seslenecek? Bu durumda
annesi bile eğer giysisine özel bir işaret
koymazsa daima şaşıracaktır.
1) Baba'nın Ruhu ile Kutsal
Ruh birdir.
2) Baba ve Oğul'un Ruhu
da birdir.
3) Oğul'un Ruhuyla Kutsal
Ruh yine birdir.
İSA
MESİH'İN BEDENİNİ DİRİLTEN:
Önce diyelim ki, eğer yerden bir kilo ağırlığında
bir yük kaldırılacaksa, bu ağırlığın kaldırılması
için üç tane güçlü elin uzanmasına gerek
yoktur. Bir tane sağlam bir el bunu rahatlıkla
yapabilir. Bu anlayış ve kural altında:
İsa Mesih'in cansız, ölü
bedenini dirilten Baba Allahtır: Romalılar
6:4; I Korintoslular 6:14; II Ko-rintoslular
4:14; Efesoslular 2:5; Resullerin îşleri
2:24, 32.
Kutsal Ruh'tur: Romalılar
8:11; I Petrus 3:18.
İsa Mesih'in bizzat Kendi
Ruhudur: Yuhanna 2:19-22. Buradaki beden
diriltme olayında üçü de iç içe girmişlerdir.
PEYGAMBERLERE
ESİN VEREN, KONUŞAN:
Baba Allahtır: II Petrus 1:21. Kutsal Ruhtur:
II Samuel 23:2. Beden almadan önceki durumuyla
Mesih'tir: I Petrus l;10,11. Yine burada
da üçü bir olmaktadır.
İNANLILARIN
İÇİNDE YAŞAYAN:
İsa Mesih Ruh olarak imanlıların içine giriyor:
Vahiy 3:20. imanlıların kalbinde taht kurup
oturan İsa Mesih'tir: Efesoslulara 3:16.
imanlıları yöneten İsa'nın Ruhudur: Resullerin
îşleri 16:6,7.
İmanlıların içinde yaşayana
şimdi de Kutsal Ruh deniliyor; Yuhanna 14:17-19;
Resullerin işleri 2: 4;
Efesoslular 5:18; Romalılar
5:5; 8:11. Kutsal Ruh öğretiyor (Yuhanna
15:26) ve yönetiyor (Yuhanna 16;8, 13, 14).
imanlıların kalbinde İsa'nın
Ruhu ile Kutsal Ruh bir olduğu gibi, şimdi
de Babanın Ruhu ile bir oluyor: I Korintoslular
3:17. imanlıların kalbi, Allah'ın orada
oturduğu tapınaktır.
KURTARICI
OLAN
Baba Allah'tan başka kurtarıcı yoktur: îşaya
45:14, 15, 18-22. Tek Kurtarıcı O'dur: îşaya
44:6. O'ndan başkasını kurtarıcı olarak
kabul etmemeliyiz; İşaya 43:3, 10-22.
Şimdi de İsa Mesih'in Ruhu,
bu "tek Kurtarıcı Baba" ile bir
oluyor, kaynaşıyor, İsa Mesih Kurtarıcıdır:
Luka 2:11; II Timoteos 1:10;
I Timoteos 1:15.
Kutsal Ruh da bir oluyor.
Allah, Kutsal Ruhu ile kurtarıyor: Titus
3:4-6.
YARATICI
OLAN
Tek başına her şeyi yaratan "Baba"
Allah'tır: İşaya 44:24; Eyüp 9:8; İşaya
45:18.
Şimdi de tek yaratıcı olan
Baba Allah ile İsa Mesih' in Ruhu bir oluyor.
Kelamsız (Mesih'siz) hiçbir şey yaratılmamıştır:
Yuhanna 1:3.
Kutsal Ruh yaratma işindedir:
Eyüp 33: 4; 26: 13;Tekvin 1:2.
Bunun gibi daha birçok örnekler
verebiliriz. Ama yerimiz müsait değildir.
Kutsallıkta, tapınılmakta, her şeye kadir
olmakta, ezelilik ve sonsuzlukta ve saire,
"Baba, Oğul ve Kutsal Ruh" hep
birbirinin içine girmekte, birbiriyle kaynaşıp
bir olmaktadır.
"Teşbihte hata olmaz"
diye bir söz vardır. Bunun gibi de bu yazıda
verdiğimiz örneklerin gerçekten çok uzak
olduğunu itiraf edelim. Çünkü verdiğimiz
benzetmeleri bu dünyada bulunan ve madde
olan şeylerden almaya mecbur kalıyoruz.
Bu dünyada bedende yaşayan insanlardan kimse
ruhî gereken berraklıkla göremediği gibi,
ne anlatmak için yeterli sözleri vardır,
ne de anlayabilmek için insanın beyin durumu
buna elverişli değildir. Bununla beraber
bu yazımız ve verdiğimiz aciz örnekler "üçlük"
inancı yönünden fikri-mizdeki çelişkileri
veya anlaşmazlıkları biraz olsun yatıştırabilmek
bakımından bir yardım sağlamış olursa, kendimizi
mutlu sayarız.
